อันตรายจากพยาธิและเชื้อโรค

เพื่อลดต้นทุนในการผลิต เกษตรกรบางรายได้นำเอาอุจจาระของคน หรืออุจจาระ สัตว์สด มา ใช้เป็นปุ๋ยรดผักตามแหล่งเพาะปลูกต่างๆ ซึ่งจะมีผลทำให้มีการปน เปื้อนของไข่พยาธิ ตัว อ่อนพยาธิ และเชื้อโรคระบบทางเดินอาหารชนิดต่างๆ ใน ผักสดที่จำหน่ายตามท้องตลาด โดยทั่วไป ผักที่พบไข่พยาธิ หรือตัวอ่อนพยาธิ หรือเชื้อโรคได้มาก มักจะเป็นผัก ชนิดที่ใบไม่ เรียบ และซ้อนกันมากๆ เช่น ผักกาดขาว ผักสะระแหน่ ผักชี ต้นหอม กะหล่ำปลี ฯลฯ ซึ่งเป็น ผักสดที่คนไทยนิยมบริโภคสดๆ ทำให้มีโอกาสรับประทาน ตัวอ่อน หรือไข่พยาธิ หรือเชื้อโรค เข้าไปได้มาก ทำให้เป็นโรคพยาธิได้ เช่น โรค พยาธิตืดหมู โรคพยาธิแส้ม้า โรคพยาธิ ไส้เดือน เป็นต้น หรือโรคระบบทางเดิน อาหาร เช่น โรคบิด โรคอหิวาต์ โรคไทฟอยด์ เป็นต้น
อันตรายจากสารพิษตกค้าง ปัจจุบันมีการใช้สารพิษทางเกษตรเพื่อป้องกัน และกำจัดศัตรูพืชกันอย่างแพร่ หลาย โดยที่ เกษตรกรผู้ใช้ขาดความรู้ ความเข้าใจที่ดี ทำให้มีสารพิษตกค้างใน ผักสดที่วางจำหน่ายใน ท้องตลาดทั่วไป ทั้งนี้ เนื่องจากการใช้สารพิษกำจัดศัตรู พืชในปริมาณที่มากเกินความจำ เป็น หรือการใช้สารพิษร่วมกันหลายชนิด หรือ การเก็บผลผลิตก่อนครบกำหนดระยะเวลาที่ กำหนดหลังจากการใช้สารพิษ ทำให้สารพิษยังสลายตัวไม่หมด เกิดการตกค้างในผักสดได้ เมื่อได้รับสารพิษเข้าไปในปริมาณน้อยๆ แต่บ่อยครั้งเป็นเวลานานจะสะสมเพิ่ม ปริมาณ มากขึ้น จนทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของเซลล์จนกลายเป็นเซลล์มะเร็ง ลุกลามไปยังส่วน ต่างๆ ของร่างกายได้ เช่น มะเร็งของตับ มะเร็งของลำไส้ เป็น ต้น สำหรับผักสดที่พบว่ามีสารพิษตกค้างอยู่มาก ได้แก่ ถั่วฝักยาว กะหล่ำปลี คะน้า กวางตุ้ง ดอกกะหล่ำ ถั่วแขก บวบ เป็นต้น การเลือกซื้อผักสดให้สะอาดและปลอดภัย จากอันตรายของ พิษภัยที่ปนเปื้อนมากับผักสดที่วางจำหน่ายในท้องตลาดทั่วไป จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ต้องรู้จักวิธี
การล้างผักสดลดพิษภัย เพื่ออนามัยครอบครัว เพื่อให้ได้บริโภคผักสดที่สะอาด ปลอดภัย มีอนามัยสมบูรณ์ ขอแนะนำวิธีการลด ปริมาณ เชื้อโรค ไข่พยาธิ ตัวอ่อนพยาธิ และสารพิษตกค้างในผักสด ด้วยวิธีดังต่อ ไปนี้ 1 ปอกเปลือก หรือลอกเปลือกชั้นนอกของผักสดออก แกะเป็นกลีบ หรือแกะใบออกจากต้น 2 ล้างผักสดด้วยน้ำสะอาดหลายๆ ครั้ง และคลี่ถูใบ หรือล้างด้วยการใช้น้ำก็อก ไหลผ่าน ผักสดนานอย่างน้อย 2 นาที หรือใช้สารละลายอื่นๆ ในการล้าง ดังนี้ ใช้น้ำยาล้างผัก (ตามวิธีที่ผู้ผลิตแนะนำ) หรือ ใช้น้ำคลอรีน (ผงปูนคลอรีน ครึ่งช้อนชา ต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ใช้น้ำเกลือ (เกลือ 2 ช้อนโต๊ะพูน ต่อน้ำ 4 ลิตร) หรือ ใช้น้ำโซดา (โซเดียมไปคาร์บอเนต 1 ช้อนโต๊ะ ต่อน้ำ 4 ลิตร) หรือ ใช้น้ำส้มสายชู (น้ำส้มสายชู ครึ่งถ้วย ต่อน้ำ 4 ลิตร) (เลือกวิธีที่สะดวกอย่างใดอย่างหนึ่ง) แล้วจึงนำผักสดมาล้างด้วยน้ำสะอาดอีกครั้ง ก็สามารถลดหรือขจัดพิษภัยต่างๆ ใน ผักสดออกได้ ผู้บริโภคก็จะปลอดภัยในการบริโภคผักสด ข้อมูล: กองสุขาภิบาลอาหาร กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข